Эһэни хааччаҕа суох бултууру туруорсаллар

Өлүөнэ очуостарыгар сынньанааччылар тыатааҕылары көрбүт видеолара социальнай ситимҥэ тарҕанар. Манна икки оҕолоох эһэ сылдьара көстөр. Оттон бу Нам улууһугар бөх тоҕор сиргэ  тугу эрэ сии турарын көрбүттэр. Маннык уһуллуу үгүс. Бу эһэ мэнээктиирэ, аһаҕас сиргэ тахсара элбээтэ диэн дьон-сэргэ бэлиэтээн тарҕатар.

Кырдьык, билигин эһэ ахсаана олус элбээн турар. Ол курдук Саха сиригэр 20 тыһыынча диэн ааҕыллар. Аны ситэри бултаммат буолан дьонтон улаханнык куттаммат. Сылдьар ыыра кэҥиир.  Онон учуонайдарга чинчийиигэ олус элбэх төрүөт баар.

Николай Мамаев, РНА СС криолитозона биологическай кыһалҕаларын институтун научнай үлэһитэ: "Хардаҥ эһэбит үөскүүр сирэ кэҥээтэ. Холобур, туундараҕа суох буолар этэ. Оттон билигин туундараҕа арҕах хастан кыстыан да сөп. 1950 сс. 18 тыһыынча ахсааҥҥа  тиийэ сылдьыбыта. Онтон 1960 сс. хонтуруола суох бултаан саҕалаабыттара".

Ол кэннэ эһэ ахсаана 8 тыһыынчаҕа диэри түһэ сылдьыбыта. Оттон билигин кэнники биэс сылга биир кэм турар. Учуонайдар генетика чинчийиитин түмүгэр Саха сиригэр биир эрэ көрүҥ эһэ баарын быһаарбыттар. Бу билимҥэ улахан арыйыы. Итини сэргэ тыатааҕы хаамыытын үөрэтиигэ үлэ барар. Бу курдук спутник нөҥүө кэтээн олороллор. Манна көстөрүнэн күҥҥэ муҥутаан 66 килэмиэтири сыҕарыйар эбит.

Бу Кэҥкэмэ үрэххэ сылдьар эһэни көрөбүт. Быйыл саас моойторук иилиллибит. Саха сиригэр уопсайа бу курдук биллэрэр тэрили кэтэ сылдьар 7 эһэ баар. Үксүн Мииринэй, Хаҥалас уонна Горнай улуустарыгар кэтииллэр.

Ньургуйаана Михайлова, РНА СС криолитозона биологическай кыһалҕаларын институтун алын научнай үлэһитэ: "Хаама сылдьарын көрө-кэтии олоробут. Сылдьар сирэ быһа холуйан 30 килэмиэтир курдук. Хайдах аһыырын, дьоҥҥо төһө чугаһыырын көрөбүт. Холобур, сылгы баазатыгар чугаһаатаҕына тыллыахпытын сөп". 

Сыллата эһэни бултааһыҥҥа 3000 квота көрүллэр. Мантан 10-15% эрэ бултанар. Тоҕо диэтэр нолуога олус үрдүк итиэннэ хааччахтаах.

Владимир Решетников, СӨ Айылҕа харыстабылын министиэристибэтин булт департамент салайааччыта: "Федеральнай киини кыттар уруккуттан үлэлэһэбит, бу 3000 солк. нолуогу кыччатарга эбэтэр олох суох гынарга диэн. Маны тэҕэ туруорсар туруорсуубут эһэни лимииттэнэр кыыллартан таһаарарга диэн". 

Эһэ элбэх кэмигэр тыаҕа бэйэни харыстаныы быраабылаларын билэри итиэннэ аһы-үөлү мээнэ хааллара сылдьыбаты ыҥыраллар.