Дьокуускайга когнитивнай кэһииллии ыарыытыгар анаммыт конференция буолла

87 саастаах Лия Иванова деменция ыарыытыгар анаммыт конференцияҕа кэлбит. Лия Алексеевна бэйэтэ Хаҥалас улууһун олохтооҕо, кыыһыгар Дьокуускайга кыстыыр. Төһө даҕаны сааһа ырааттар кырдьаҕас этэҥҥэ сылдьар, өссө умнуган буолуу ыарыытын сэрэтиини интэриэһиргиир.

Лия Иванова, Хаҥалас улууһун олохтооҕо: «Эмтэниллиэхтээх, эмп иһэрбитин умнабыт игин. Умнуган буолуу туһунан иһиттибит».

"Деменция - знание, поддержка, действие" диэн аатаах конференцияҕа элбэх киһи муһунна. Манна түөһэйиини эрдэттэн сэрэтиигэ, чугас дьоно бу ыарыы үөскээн эрэрин хайдах гынан быһааралларын, ханна бастаан көрдөрүөххэ сөбүн, итиэннэ номнуо ыалдьыбыт дьону сөптөөхтүк көрүү-истии боппуруостарын дьүүллэстилэр.

Наталья Каратаева, устуудьуйа салайааччыта: «Деменцияны дьиэҕэ боростуой тестэринэн хайдах билиэххэ сөбүн үөрэтэбит. Уонна ханна баран көмөнү ылыахха сөбүн барытын ыйан-кэрдэн биэриэхпит».

Когнитивнай кэһиини, умнуган буолууну бытаардыы, сэрэтии тустаах дьарыктара бааллар. Онон хас биирдии киһи бу туһунан билэрэ наада. Тэрэһиҥҥэ исписэлиистэр тустаах тестары толоттордулар, дьарыктары көрдөрдүлэр.

Николай Берёзкин, Аллараа Халыма улууһун олохтооҕо: «Наадалаах бөҕө. Киһи хаһан баҕар ону-маны билэ сатыахтаах».

Бүгүҥҥү күҥҥэ Саха сирин үрдүнэн сүүстэн тахса киһи Альцгеймер диагностаах, ол эрээри дьон үксэ көрдөрүммэккэ сылдьар. Дьиҥэр барыллаан ааҕыынан 8 тыһыынчаттан тахса бу ыарыынан ыалдьара биллэр. Уопсастыбаҕа деменция курдук ыарыы туһунан аһаҕастык кэпсэтии, үлэлэһии наада.

Наталья Иванова, клиническэй психолог: «Эрдэттэн кыракый даҕаны кэһиллии баарын бэлиэтии көрдөххө, умнуган соҕус буолааһын, ханна баран иһэргин умнаҕын, дьоннор ааттарын бутуйаҕын. Оннук буоллаҕына номнуо кэлэн көрдөрүөххүн наада. Күүһүрэрин, бэргиирин күүтэ сылдьыбакка».

Киин куоракка Президент гранынан аһыллыбыт туһааннаах усутуудьуйа үлэлээбитэ иккис сылыгар барда. Манна 55 саастарыттан үөһээ саастаах дьоҥҥо өй-мэйии үлэтин тупсарар, сайыннарар тренины ыыталлар. Маны тэҥэ нейротренер диэн кууруһу ыыталлар, онно үөрэммит киһи бэйэтин чугас дьонугар, кырдьаҕастарга сөптөөх көмөнү оҥорор, үлэлэһэр кыахтаах.