Саха култууратын тиэрминнэрин аан бастакы тылдьыта күн сирин көрдө

"Саха өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбыннай уонна дьиҥ таһымнаах тылларын харыстыыр уонна сайыннарар" судаарыстыбыннай тускул чэрчитинэн саха култууратын тиэрминнэрин нууччалыы сахалыы, сахалыы-нууччалыы тылдьыта таҕыста. Бу аан бастакы тылдьыт Саха сиригэр култуура сылын көрсө Арассыыйа хотугулуу-илиҥҥи норуоттарын тылларын уонна култуураларын институтугар сүрэхтэннэ. Тылдьыты институт культурологияҕа уонна саха тылын стилистикэтигэр уонна тылбааһыгар кафедралара бэлэмнээн, таҥан таһаардылар.  

Лидия Манчурина, саха тылын стилистикэтин уонна нууччалыы-сахалыы тылбаас кафедратын сэбиэдиссэйэ: «Култуура араас хайысхатын тиэрминнэрин, дьыала да эйгэтин киэнин буоллун, күннээҕи да туттар тыллар буоллун. Ону туттан сахалыы тиэкиһи хайдах оҥоруохха сөбүй уонна онно сөптөөх тылларын сахалыы варианнарын биэртэлээтибит. Саха култууратын көрдөрөр тиэрминнэри нууччалыыта хайдах буолуохтааҕын биэрдибит».

Саҥа тылдьыт 2 чаастан турар. Бастакытыгар түмэт култуура эйгэтин билиҥҥи тиэрминнэрэ сахалыы тылбаастанан киирдилэр. Түмэт култуура эйгэтэ диэн уус-уран, устуоруйа, духуобунас, сиэр-майгы, экология уонна политика култууратыгар үгэстэри, сыаннастары, нуормаларын көрдөр, туттууга киллэрэр көстүү буолар. Иккис чааһыгар саха норуотун өйүн-санаатын, күннээҕи олоҕун-дьаһаҕын, үгэһин-туомун култууратын тиэрминнэрэ нууччалыы тылбаастаннылар.

Афанасий Ноев, СӨ култуура уонна духуобунай сайдыы миниистирэ: «Бэдэрээлинэй университетпыт кэнники сылларга тыл бырагырааматынан биһиги Ил Дархаммыт Айсен Николаев көмөтүнэн бу сүрдээҕин дириҥник дьаныһан тураннар дьарыктаналлар. Элбэх научнай үлэлэри ыыталлар, ол харахха быраҕыллар».

Култуура эйгэтигэр тиэрмин олус элбэх.  Холобура, "аудивизуальное произведение" диэн "истэр-көрөр айымньы", "гармоничная личность" диэн "дьүөрэл бэйэлик", "гражданская позиция" диэн "дойдулаах тутуһар санаата", "гуманизм" диэн "киһитийии" диэн тылбастааммыт. Хотугулуу-Илиҥҥи норуоттар тылларын уонна култуураларын институтугар Ийэ тыл сурук-бичик күнүн көрсө дэкээдэ саҕаланна.

Гаврил Торотоев, РФ хотугулуу-илиҥҥи норуоттар тылларын уонна култуураларын институтун дириэктэрэ: «Бу үлэбит өссө атын эйгэҕэ тарҕаныа, биллиэ дии саныыбыт, тэҥиэн да сөп курдук. 27 араас тэрээһин былааннаан турабыт бу уон күн устата. Ол иһигэр алымпыйаадалар, куонкурустар, дьыктааннар, араас оонньуулар».

Кинигэ Новосибирскайга "Наука" кинигэ кыһатыгар 600 ахсаанынан бэчээттэнэн таҕыста. Тылдьыт тылы үөрэтэр устудьуоннарга, түмэт-култуура ол эбэтэтэр социо-культурнай эйгэ үлэһиттэригэр, суруналыыстарга ананар, ону тэҥэ ким интэриэһиргиир эмиэ ааҕыан-билисэн сөп.