"Куолума - Чаппанда" ураты харыстанар сиригэр көтөрдөрү биһилэхтиир ыстаансыйа арыллан үлэлиир

Киинтэн 500 км тэйиччи сытар, киһи мээнэ тиийбэт сиригэр, кэрэ айылҕалаах Алдан өрүс үрдүгэр наукаҕа сүҥкэн суолталаах ыстаансыйа арыллан үлэтин ыыра улаатта. "Орто Алдан" диэн сүрэхтэнэн манна үгүс научнай хабааннаах үлэлэр ыытылаллар. Тустаах эбийиэк салайааччыта Анатолий Лукин иһитиннэрэринэн быйыл номнуо 2700 тыһ. көтөр тутуллан биһилэхтэммит. Онно төһүү - аналлаах сиэккэлэр буолаллар.

Бу сиэккэлэр ыстаансыйа усталаах-туоратынан ыйанан тураллар. Маннык ньыма аан дойду орнитологиятыгар туһаныллар. Биһиги исписэлиистэрбит эмиэ бу албаһы туттан, үлэлэрэ бэрт көдьүүстээх буолла. Холобура, сиэккэҕэ хотуттан-соҕуруу көтөн иһэр чыычаахтар сарсыардаттан саҕалаан түбэһэллэр. 

Анатолий Лукин, "Орто Алдан" ыстаансыйа салайааччыта, орнитолог: «Бу сиэккэлэр кыра харахтаахтар кыра чыычаахтарга аналлаах. Билигин хайдах көрүҥ эрэ буолбакка физиологическай боппуруостарга эппиэттииргэ үлэлии сылдьабыт. Холобур, вирусология, паразитология, физиология өттүгэр уонна биллэн турар орнитология буоллаҕа».

Билигин орнитологтар болҕомтолоругар татыйык чыычаах дьылҕата инникки күөҥҥэ турар. Наука үлэһиттэрэ иһитиннэрэллэринэн билигин бу көрүҥ көтөр симэлийэр кутталлаах. Онон орнитологтарга үлэлэрэ икки бүк.

Саргылана Михайлова, СӨ биологическай ресурсалар, ураты харыстанар айылҕалаах сирдэр уонна аан ыйылгылар дириэксийэтин салайааччытын солбуйааччы: «Биһиги үс орнитологтаахпыт, ону кытары көмөлөһөөччүлэр бааллар, волонтердар».

Манна даҕатан эттэххэ, 3 сыллааҕыта Илин экономическай форумҥа Ил Дархан Айсен Николаев көтөрдөрү, чуолаан кыталыктары үөрэтэр сыаллаах обсерватория арыйарга этии киллэрбитэ. Ол бырайыак олоххо киирэн, бу чэрчитинэн саҥа ыстаансыйа үлэҕэ киирбитэ. Урукку кэмнэргэ, көтөрдөрү үөрэтээччилэр, омуннаабакка эттэххэ, аһаҕас халлаан анныгар, палааккаларга олорон эрэ үлэлиир буоллахтарына, билигин усулуобуйа үрдүк таһымнаах. Онтон бу наукаҕа улахан суолталаах.

Ольга Балабкина, СӨ бырабытылыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы: «Сегодня наука делает с точки зрения отслеживания заболеваний, которые могут переносится, тот же птичий грипп. А вообще сами по себе популяции птиц, которые сегодня есть, и как это влияет в целом на природу, это для науки достаточно серьёзная история».

Ааспыт сылга 2000 көтөр биһилэхтэммит буоллаҕына, быйыл номнуо өссө эбии 1000 кэриҥэ чыычаах. Орто Алдан ыстаансыйа номнуо үтүө түмүктэри көрдөрдө. Бу хайысхаҕа үлэ салҕанар.