Чинчийиигэ анаан үүннэриллэр күн сибэккилэрэ ситтилэр

Угун уһуна, сибэккитин кээмэйэ, туора лабаата барыта учуоттанар. Тоҕо диэтэххэ бу саха учуонайдарын кэтээн көрөр хонуута. Онон үүнээйи хас биир үүнүүтүн түһүмэҕэ чинчийиигэ ананар. Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын чинчийиэр инстута күн сибэккилэрэ ирбэт тоҥҥо үүнүүтүн 2016 сылтан үөрэтэр.

Наталья Жиркова  СӨ тыа хаһаайыстыбатын чинчийэр институтун сүөһү аһылыгын бэлэмниир лаборатория билим үлэһитэ: "Үүннэрэр ньымаларбытын номнуо араас хаһаайыстыбаларга киллэрэ сылдьабыт. Өлгөм үүнүү ылан, сиилэс угаллар. Холобур, Сунтаарга, Ньурбаҕа, Намҥа буоллун, билигин Тааттанан, Чурапчынан баран эрэбит".

Ити курдук бу сыллар тухары подсолнух иҥэмтиэтин, ситэр кэмин чинчийии ымпыктаахтык барда. Ол түмүгэр бэс ыйын саҥатыгар икки нэдиэлэ арыттаан үүннэрдэххэ ситэрин быһаардылар. Итиэннэ сүрүнэ ууну кэмигэр кутуу ирдэнэрин учуонайдар бигэргэттилэр. Бу сибэкки 2 миэтэрэттэн тахса үрдүктээх буолар, онон сиилэскэ күөх маассаҕа саамай барсар. Маныаха иҥэмтиэтин үрдэтэр сыалтан биир сыллаах араас култуураны үүннэрэн үөрэтэллэр.

Николай Архипов, СӨ тыа хаһаайыстыбатын чинчийэр институтун сүөһү аһылыгын бэлэмниир лаборатория үлэһитэ, аспирант: "Бу мин аспиранскай үлэм. Кукуруза атын култууралары кытта хайдах үүнэрин үөрэтэбин. Быйыл дьылбыт итии уонна ардахтаах буолан үчүгэйдик үүннүлэр, хойуутук". 

Кукурузаны таһынан чинчийиигэ анаан судаан отун уонна горох олордоллор. Бу көрүҥнэр биһиги сайыммытыгар эмиэ үчүгэй көрдөрүүлээхтэр.  Быйыл полсолнух үүнүүтэ эмиэ  үчүгэй, онон олус үрдүк, улахан сибэккилээх гына сиппиттэр. Бу Саха сиригэр эриэккэс көстүү, оттон учуонайдарга саҥа арыйыы. Быйылгы үүнүү түмүгэ эмиэ чинчийиигэ тиһиллиэ.

Наталья Жиркова  СӨ тыа хаһаайыстыбатын чинчийэр институтун сүөһү аһылыгын бэлэмниир лаборатория билим үлэһитэ: "Бэйэбит баҕабытынан атын суортары үүннэрэн көрүөхпүтүн баҕарабыт. Биһиги айылҕабытыгар ханнык атын атын суортар барсалларый диэн. Мээнэ суорт биһиэхэ барсыбат, биһиги сайыммыт кылгас. Ол кэмҥэ маассатын биэриэн, ситиэн наада".

Бу уһун кэмнээх чинчийии сүөһү аһылыгын хааччыйыы бырагырааматын иитинэн барар. Билигин биир сыллаах оттору үүннэриигэ болҕомто күүстээх.

"Чинчийиигэ анаан олордуллар сибэккилээх хонуу өссө биир үтүө өрүттээх. Ол курдук хаһыс да сылын Саха сирин олохтоохторо манна хаартыскаҕа түһэр үтүө үгэстээхтэр. Оттон быйыл үүнүү үгүчэй, онон өссө үчүгэй кэрэ устуулар табыллыахтара", -  Мария Дмитриева, корреспондент.

Подсонух хонуута билигин баҕалаах дьоҥҥо аһаҕас.  Чинчийиигэ олордуллубут сибэккилэр ый кэриҥэ дьоҥҥо үөрүүнү бэлэхтиэхтэрэ. Ол кэннэ сүөһү эбии аһылыгар барыахтара.