Бастыҥ буоһатааччыны быһаардылар

Мэҥэ Хаҥалас улууһун "Чүүйэ" хаһаайыстыбатын зоотехник-осеменатора Роман Алексеев үлэлээбитэ 4 сыла. Осеменатордар күрэхтэригэр эдэр үлэһит аан бастакытын кыттар. Бу ынаҕы искусственнай сиэмэлээһин практическай түһүмэҕэ буола турар. Манна кыттааччылар сиэмэ хаачыстыбатын быһааран, уулларан сөпкө туһанар үөрүйэхтэрин көрдөрөллөр. 

Роман Алексеев, күрэхтэһии кыттыылааҕа: "160 ыанар ынахтаахпыт. Сыллата 95-97% төрүүллэр. Осеменатор буолар ыарахан бөҕө буоллаҕа, ис иһигэр киирдэххэ уустуктара элбэх. Үчүгэйдик үөрэннэххэ барытын сатыыгын". 

Быйыл 22 сылын ыытыллар күрэххэ уопсайа 9 улуустан хаһаайыстыбаларга үлэлии-хамсыы сылдьар техник-осеменатордар кытталлар. Күрэх 4 түһүмэҕинэн барар. Хас биирдии түһүмэҕи дьүүллүүр хамыыһыйа кичэллээхтик сыаналыыр.

Андрей Винокуров,  "Сахаагроплем" тэрилтэ искусственнай буоһатыыга салаатын салайааччы: "Сиэмэҕэ сыанабыл биэрэн, хаачыстыбатын, буоһатар дьоҕурун тургутуохтаахтар. Иккис түһүмэххэ ынахпыт буоһаабыт дуу суох дуу диэн бэрэбиэркэлииллэр". 

Ону тэҥэ ынах-сүөһү этин-сиинин, төрүүр-ууһуур кыаҕын төһө билэллэригэр тургутук толороллор. Дьүүллүүр хамыыһыйаҕа "Сахаагроплем" тэрилтэ, тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтин, Агротехнологическай университеттан исписэлиистэр бааллар.  

Лена Корякина, АГАТУ ветеринарнай факультетын декана: "Сыаналааччы быһыытынан кыттабын. Быраактыка чааһын олус үчүгэйдик билэллэр. Оттон докумуону толорууларын көрдөххө сорохтор мөлтөхтөр. Онон үөрэх наада". 

Күрэххэ улахан болҕомтону докумуон чааһын толоруутугар уураллар. Ол курдук хас биирдии осеменатор үлэтигэр толорбут отчуоттарын көрөллөр, сиэмэлээбит ынахтара төһөтө буоһаабытын, хас ньирэй төрөөбүтүн, төһөтө атыыра-тыһыта кытта бэрэбиэркэлэнэр.  Александр Михайлов Бүлүү улууһугар осеменаторынан үлэлээбитэ 20 сыл кэриҥэ буолла, төһө да уопуттаах буол, долгуйуу син биир баар диэн санаатын үллэстэр. 

Александр Михайлов,  күрэхтэһии кыттыылааҕа: "Долгутуулаах буо, хотон иһигэр сылдьар буолбатах буо. Дьон бөҕө манаан олорор, судьуйа бөҕөтө. Онон сүрдээх долгутуулаах. Сыыһа туттуу син баар". 

Саха сиригэр племенной үлэ төрүттэммитэ быйыл 75 сыла. Төрөлкөй төрүөҕү ылыыга осеменатор үлэтэ улахан суолтаны ылар. 

Александра Петрова,  ТХМ сүөһү иитиитигэр департаменын сүрүн исписэлииһэ: "Икки сылга биирдэ буолар күрэх. Манна талыллыбыт кыайыылаахтар атыдьах ыйыгар Арассыыйа таһымнаах күрэххэ барыахтара".

Кыайыылааҕы, итиэннэ номинациянан бастыҥаныр чэппиэр күн наҕаарадалыахтара.