"Кыталык көтүүтэ" бырайыак Саха сиригэр силигин быспакка олоххо киллэрэр

Орнитолог, көтөрдөрү үөрэтэр идэлээх Анатолий Лукин "Кыталык көтүүтэ" -" Полет стерха" бырайыакка саҕаланыаҕыттан үлэлиир. Томпо улууһугар арыллыбыт Охотскай перевоз чинчийэр ыстаансыйатыгар быйыл кинилэр улэ бөҕө ыытыллар. Саамай сүрүн үлэ манна кыталыктары үөрэтээһини кытары кыһыл кинигэҕэ киирбит атын көрүҥ көтөрдөр буолаллар.

Анатолий Лукин, орнитолог: «Биһи 1901 чыычааҕы тутаммыт биһилэхтээтибит. 48 араас көтөр көрүҥүн тутаммыт биһилэхтээтибит уонна хайдах, ханна көтөллөрүн үөрэтэбит».

2024 сыллаахха Илин экономическай форумҥа "Полет стерха" бырайыак көмүскэнэн, Дойду Президенын өйөбүлүн ылан, Саха сиригэр эрэ уһаан тэнийэр сэдэх көтөрбүт кыталык ийэ ууһун ууһатыыга, харыстабылга анаммыт бырайыак үлэтин саҕалаабыта. Бу кэм устата үтүмэн үлэ ытыллынна. Биир улахан ситиһии онно визит -киин уонна Охотскай перевоз аттыгар кордон арыллыбыта.

Саргылана Михайлова, СӨ биологическай ресурсалар, ураты харыстанар айылҕалаах сирдэр дирекциятын салайааччытын солбуйааччы: «Онно кордон туппуппут, экотропа туппуппут, олох ынырык үчүгэй экотропа диэхпин баҕарабын. “Путь стерха” диэн. Бу эҥэргэ көтөрдөр хайадах олороллорун, көтөн ааһалларын, кыталык туһунан кэпсиир. Кыталык Саха сиригэр эрэ олохсуйар».

Кыталыктар Арктическай өрүс сүннүьүлэригэр уһаан-тэнийэн сайыннарын манна атаараллар. Салгыы балаҕан ыйыттан саҕалаан Кытай диэки По Янг диэн ааттаах улахан күөлгэ  кыстыы көтөллөр. Ол уһун киэҥ көтүүлэригэр хайаан даҕаны Охотскай Перевоз нөҥүө ааһаллар, онно тохтоон сынньаналлар, күүс сэниэ ылыналлар.

Тустаах миэстэҕэ бу анал ыстаансыйа арыллан үлэбит номнуо үчүгэй түмүктэрдээх диэн биологическай ресуралсар дирекциятын исписэлиистэрэ иһитинэрэллэр. Маныаха ааспыт сылга сана сүүрээн киллэрии киирбитэ. Бу бырайыакка олохтоох нэһилиэнньэ кыттыста. Народный мониторинг онно төһүү.

Светлана Слепцова, СӨ биологическай ресурсалар, ураты харыстанар айылҕалаах сирдэр дирекциятын үлэни салайыыга, экологическай сырдатыыга уонна ураты харыстанар айылҕалаах сирдэргэ департаменын кылаабынай исписэлииһэ: «Нэһилиэк олохтоохторо 800 кыталыгы көрдүбүт диэн эттилэр. Саас уонна күһүн бу дааннайдары хомуйбуппут. Быйыл бу тэрээһиммитин салҕыыбыт».

Манна чопчулаан эттэххэ, ким кыталыгы көрбүт дирекцияга хаартыскатын, ханна көрбүт дааннайдаргытын суруйан ыытаргыт наадалаах. Сахалар сэдэх, биир баар суох көтөрбүтүн харыстаныытыгар болҕомтобутун ууруохайыҥ.